Proof gouden muntIemand die ooit gouden of zilveren munten heeft gekocht kent de term ‘Proof’, maar wat is proof?

Om het verschil tussen proof en ongecirculeerde (gouden) munten te begrijpen ga ik eerst uitleggen wat ongecirculeerde munten precies zijn.

Ongecirculeerde munt

Meteen na het slaan van een gouden munt is de muntkwaliteit nog FDC (fleur de coin), wat zoveel wil zeggen als ‘onaangeraakt’ en ‘beste kwaliteit mogelijk’.

Maar na het slaan van de munten rollen deze over een transportband en worden opgevangen in een emmer, waarbij hele lichte oppervlakkige beschadigingen en krasjes kunnen ontstaan.

Hierdoor verandert de kwaliteit van de munt van FDC naar UNC, oftewel van nooit aangeraakt naar ongecirculeerd.

“Bag Marks”

Als munten worden geslagen zullen ze tijdens het transport vaak tegen elkaar botsen en hierdoor ontstaan kleine beschadigingen, maar deze beschadigingen treden ook op als ze worden vervoerd in grote linnen zakken.

Deze beschadigingen worden vaak “bag marks” genoemd en deze zijn vooral te zien op de grotere munten, maar normaal gesproken zorgen deze bag marks er niet voor dat de munt als oncecirculeerd wordt beoordeeld.

Tegenwoordig worden munten als ongecirculeerd toegelaten als ze worden beoordeeld tussen MS-60 en MS-70. Hierbij is MS-60 de laagste gradatie, nog steeds UNC, maar met de normale bag marks voor dit type munt. Alles onder MS-60 wordt niet beschouwd als een ongecirculeerde munt.

MS-70 daarentegen is de perfecte munt zonder (lichte) beschadigingen, maar deze kwalificatie komt bijna niet voor. MS staat voor “Mint State”, letterlijk vertaald de conditie van de munt.

Proof munt

Zilveren proof Liberty muntEen pas geslagen proof munt is ook een ongecirculeerde munt, maar het is het verschil in de manier waarop de munt geslagen is waardoor deze wordt gekwalificeerd als ‘proof’.

Om dit verder uit te leggen ga ik je eerst uitleggen hoe (gouden) munten worden gemaakt. Munten worden gemaakt door een los stuk metaal tussen twee mallen te leggen, waarna deze mallen met veel kracht tegen elkaar worden gedrukt.

Uiteraard is de ene mal voorzien van het ontwerp van de voorzijde van de munt en de andere mal van het design van de achterzijde.

Maar het verschil zit in de speciale manier waarop proof munten worden gefabriceerd die de munten een ander uiterlijk geven.

Met een bijzondere moderne techniek is het mogelijk om de hoge punten/het ontwerp van de mal met een speciaal zuur te behandelen. De lage punten van de mal, dus de ongegraveerde delen, worden gepolijst.

Hierdoor lijken de gladde delen van deze proof munten net spiegels, terwijl de gegraveerde delen een mat uiterlijk krijgen.

Dit contrast wordt ook wel ‘Cameo’ (CAM) genoemd. DCAM betekent “deep cameo” dit betekent dat het cameo extra sterk aanwezig is.

Proof munten vaker geslagen

Een ander heel belangrijk kenmerk van een proof munt is dat deze altijd twee keer of vaker worden geslagen in dezelfde mal.

Door de mal vaker dan één keer te sluiten wordt het staal in alle kleine spleten gedwongen, hierdoor worden de details op de munten nóg duidelijker. Deze fijne details zijn niet zichtbaar op sommige niet proof munten.

Beoordeling proof munten

Chinese gouden muntDe kwaliteit van proof munten wordt op eenzelfde manier beoordeeld als ongecirculeerde munten, echter bij proof gebruikt men de letters “PR” of “PF” in plaats van MS (Mint State).

Proof munten, deze zijn ook ongecirculeerd, worden gekwalificeerd tussen PR60 tot PR70 en hierbij is PR70 zeer zeldzaam en in sommige gevallen niet bestaand.

Omdat er soms slecht met proof munten wordt omgegaan, bijvoorbeeld tijdens het schoonmaken, bestaan er ook proof munten onder PR60. Bijvoorbeeld een PR50 munt is een munt die veel gebruikerssporen vertoont.

Kosten proof (gouden) munten

Door het vele werk en tijd die het kost om een proof munt te maken worden deze vaak tegen hogere prijzen verkocht dan gewone ongecirculeerde munten.

Dit komt mede doordat de oplage van proof munten vaak lager ligt. Hierdoor is een proof munt uit hetzelfde jaar vaak duurder dan een gewone ongecirculeerde munt.

Voor de meeste gouden en zilveren munten geldt dat de proof munten dezelfde hoeveelheid en zuiverheid (karaat) edelmetaal bevatten als gewone ongecirculeerde munten.

Investeren in gouden en zilveren munten

Voor investeerders is het vaak beter om te investeren in de normale ongecirculeerde munten, omdat deze qua prijs meestal dichterbij de waarde aan puur edelmetaal in de munt zit.

Bij proof munten en dan vooral de zilveren munten ligt de prijs vaak veel hoger door de arbeidsintensieve fabricatie van de munten.

Dus als je investeert in gouden en zilveren munten met het doel winst te maken als de goudprijs en de zilverprijs stijgt dan kun je het beste gewone UNC munten kopen.

Verzamelaars

Proof Waterloo TientjeHet grootste pluspunt van proof munten is dat ze zeer geliefd zijn bij verzamelaars, dit komt mede door de vaak uitzonderlijk mooie verpakking.

Gewone munten worden vaak verstuurd in een huls, maar bij proof munten is dit niet het geval. Deze komen vaak in een mooi (houten) doosje, die op zichzelf al het hebben waard is.

Een ander aspect die het voor verzamelaars aantrekkelijk maakt om proof munten te kopen is dat deze vaak geslagen worden om bijzondere gebeurtenissen te vieren of herdenken.

Bijvoorbeeld het Waterloo Tientje (zie afbeelding) van onze eigen Koninklijke Nederlandse Munt uit 2015 die de Slag bij Waterloo uit 1815 herdenkt.

Proof munten

Dus samenvattend proof munten zijn munten die tenminste twee keer zijn geslagen en een mooiere glans hebben dan gewone ongecirculeerde munten.

Ook zijn deze munten meestal duurder dan gewone munten omdat het fabriceren meer werk vereist, maar het resultaat mag er dan ook zijn.

Ten slotte is een proof munt vaak een geliefd verzamelobject omdat ze vaak geslagen worden om belangrijke gebeurtenissen te vieren of juist te herdenken.