Gevolgen van goudwinning voor het milieuEr wordt jaarlijks vele duizenden kilo’s goud gewonnen en voor vele arme landen is het vinden van dit gele edelmetaal zelfs van levensbelang.

Maar wat zijn de gevolgen van deze, vaak illegale, goudwinning voor het milieu en zal op den duur zelfs ons klimaat worden aangetast door deze goudwinning?

Of sterker nog, is dit zelfs al gebeurt en zijn sommige kenmerken van de wereldwijde klimaatverandering rechtstreeks terug te leiden naar de goudindustrie?

Goud van alle tijden

Tony Beets dredge goudGoud is volgens wetenschappers miljarden jaren geleden ontstaan uit exploderende sterren in de ruimte.

Bij deze ontploffingen, ook wel supernova’s genoemd, kwam niet alleen veel gas vrij, maar ook bijproducten waaronder goud.

Uit dit gas ontstaan vervolgens weer nieuwe sterren en naar alle waarschijnlijkheid is ook de aarde zo ontstaan, waarbij de bijproducten waaronder goud ook op aarde terecht zijn gekomen.

Sindsdien is goud het ultieme symbool voor rijkdom en macht geworden en wordt het edelmetaal al sinds de oudheid gezien als betaalmiddel.

Bewijs hiervan zijn de vele eeuwenoude gouden munten die regelmatig worden gevonden tijdens opgravingen alsook het feit dat vroegere leiders zichzelf een laatste rustbed gunden omgeven van gouden voorwerpen.

Ok, het is voor een ieder wel duidelijk welke waarde goud heeft, maar nu terug naar het onderwerp, welke impact heeft de hedendaagse goudwinning op ons milieu?

Gevolgen goudwinning voor het milieu

De goudindustrie staat in de top-5 van grootste industrieën ter wereld, gevolg hiervan is dat de gevolgen voor het milieu duidelijk zichtbaar zijn in vooral de armere en minder ontwikkelde gebieden in de wereld.

De duidelijkste milieuschade is natuurlijk het ontbossen van de regenwouden in Zuid-Amerika, want om het goud in de grond te kunnen vinden en een infrastructuur aan te kunnen leggen moeten er eerst duizenden bomen worden gekapt.

Maar de grootste klap voor de natuur wordt aangericht door het gebruik van chemicaliën om het goud uit de grond te halen en het goud van de waardeloze grond te kunnen scheiden.

Bij grotere goudmijnen wordt het uiterst giftige cyanide gebruikt om het goud uit de grond te kunnen halen en kwik, een eveneens giftige stof, gebruikt om het goud van de grond te scheiden.

Gevolgen voor milieu door goudwinning

Luchtfoto van een gigantische open-pit goudmijn

Mogelijke gevolgen lange termijn

Giftige vissen door goudwinningWanneer er in een gebied langdurig goud wordt gewonnen met behulp van gifstoffen is het bijna onontkoombaar dat deze chemicaliën in de grond terecht zullen komen en voor langdurige vervuiling zullen zorgen.

Dit kan vooral een grote impact hebben voor bevolkingsgroepen die vertrouwen op een visdieet, zij zullen na verloop van tijd ernstige gezondheidsklachten ontwikkelen.

Vervuild afvalwater van de goudmijnen komen vaak in de rivieren of uiteindelijk in de zee terecht, waar deze gemeenschappen de vissen weer zullen vangen en opeten, inclusief de schadelijke stoffen waarvan de vis zich heeft gevoed.

Maar ook de ontbossing is een groot probleem in deze vaak extreem afgelegen en onherbergzame gebieden.

Door het kappen van al deze bomen komt de bodem bloot te liggen en ook dit kan de flora en fauna in die gebieden ernstig beschadigen.

Wiens schuld is het?

Illegale goudwinning SurinameHet is moeilijk om een schuldige aan te wijzen, hiervoor moet eerst onderscheid worden gemaakt tussen grootschalige industriële goudwinning en kleinschalige (vaak illegale) goudwinning die vaak nog op de ouderwetse manier met een goudpan goud zoeken.

Het is te makkelijk om te concluderen dat de schuld alleen maar bij de kleinschalige goudmijnen ligt omdat de grote jongens in al hun stappen gecontroleerd worden.

Want immers als het fout gaat op een grote goudmijn dan gaat het ook goed fout, zoals bij de Gold King goudmijn in Colorado.

Op 5 augustus 2015 lekte er ongeveer 1 miljoen liter vervuild water uit de goudmijn in de Animas River die daarna wekenlang bruin/oranje kleurde door de gifstoffen.

Maar dit soort rampen zitten de overheden dan ook meteen bovenop en dat kan niet gezegd worden van alle kleine milieurampen die zich dagelijks afspelen op de talloze kleinschalige goudmijnen in Afrika en Zuid-Amerika.

Hier is de regulering en het toezicht van de overheden vaak ondermaats, of ze weten überhaupt niet eens van het bestaan van de goudmijnen.

Voorlichting en educatie

Mining 101 handboekOmdat het zoeken naar goud in arme landen vaak een illegaal gebeurt onder slechte omstandigheden voor de mijnwerkers (vaak kinderen) zijn ze niet altijd goed op de hoogte van de gevolgen van wat ze doen, laat staan dat ze getraind of geschoold zijn voor de werkzaamheden die ze verrichten.

Om te beginnen het werken met kwik, zonder juiste training of opleiding kan het werken met kwik ernstige gevolgen hebben voor de gezondheid en natuurlijk ook voor het milieu.

Kwik wordt in de goudwinning gebruikt om goud te scheiden van de waardeloze grond omdat kwik de eigenschap heeft dat het zich aan goud hecht. Deze verbinding wordt een amalgaam genoemd.

Het kwik kan vervolgens makkelijk van het goud afgebrand worden, of met een andere chemische stof van het goud worden verwijderd.

Maar wat vele (illegale) goudzoekers echter niet weten is dat langdurige blootstelling aan kwik voor ernstige gezondheidsklachten kan zorgen en ervoor kan zorgen dat je letterlijk gek wordt.

Gevolgen kleinschalige goudwinning

Vervuild water door goudwinningMaar met ontbossing, vervuild grondwater en kwikvervuiling zijn we er nog niet, want kleinschalige goudwinning heeft nog meer ernstige en soms minder voor de hand liggende gevolgen voor het milieu.

Daarbij kun je bijvoorbeeld denken aan verandering van stroomrichting van de rivieren. Omdat voor goudwinning water nodig is worden goudmijnen vaak opgezet in de buurt van een stroom of een rivier.

Echter luchtvervuiling moet hierbij ook niet worden vergeten, door het gebruik van kwik voor amalgamatie en purificatie van goud komen er allerlei verschillende giftige dampen in de atmosfeer die vervolgens elders in de vorm van neerslag weer op aarde terecht komen.

Niet meteen een gevolg van milieuvervuiling maar een ziekte als HIV/AIDS steekt in deze arme gebieden diep in het oerwoud steeds vaker de kop op door de aanwezigheid van prostituees op de goudmijnen.

Gevolgen voor dieren

Maar misschien wel de grootste slachtoffers van kleinschalige goudwinning zijn de dieren. Ten eerste omdat ze door ontbossing moeten verkassen of zelfs zullen sterven.

Ten tweede door de waterverontreiniging, waardoor vissen en andere waterdieren zullen sterven of de dieren die deze “zieke” dieren eten zelf ziek worden.

Echter zijn er ook dieren die juist weer kunnen opleven in deze barre omstandigheden, denk hierbij aan de malariamuskiet die in deze ontgonnen gaten in de grond vol met vervuild water goed kunnen broeden en deze ziekte in die gebieden weer de kop op kan steken.

Andere negatieve effecten

Toerisme daalt door goudwinningKleinschalige goudwinning en met name illegale goudwinning hebben ook een negatief effect op de toeristische sector van de landen die het betreft.

Door de schade die is toegebracht aan de natuur wordt het voor toeristen steeds minder aantrekkelijk om een vakantie te boeken naar landen als Suriname, Ecuador, Peru en Venezuela.

Maar denk ook eens aan alle apparatuur die naar deze afgelegen locaties wordt gesleept en worden achtergelaten als ze kapot zijn of te zwaar en te groot zijn om naar een nieuwe plek te vervoeren.

Wordt er iets aan gedaan?

De vraag of er wel iets tegen ondernomen wordt is een pijnlijke vraag voor veel landen, omdat ze er simpelweg geen budget en geen mankrachten voor hebben.

Voor vele overheden in vooral Afrikaanse en Zuid-Amerikaanse landen is de illegale goudwinning een doorn in het oog, de keren dat ze de illegale goudzoekers wel op heterdaad betrappen wordt er vaak ook met harde hand opgetreden.

Echter door veel landen is wel de stap gezet om alleen nog Fairtrade goud te kopen, hierbij worden goudzoekers opgeleid en beschermd tijdens hun werk in de goudmijnen door bijvoorbeeld een organisatie als Solidaridad.

Zij zorgen er niet alleen voor dat de mijnwerkers veilig en onder goede omstandigheden kunnen werken, maar misschien wel net zo belangrijk dat ze een eerlijke prijs krijgen voor het gewonnen goud.

Nadeel hiervan is natuurlijk weer dat er altijd landen zullen zijn die zullen profiteren van het goedkopere goud uit de illegale goudmijnen in de regenwouden.

Milieuorganisaties vs. Goudwinning

Greenpeace logoMilieuorganisaties als Greenpeace en het Wereld Natuur Fonds verzetten zich al jaren tegen goudwinning in ’s werelds belangrijkste en wildste natuurgebieden.

Zo zijn er elk jaar wel weer nieuwe rechtszaken waarbij de goudwinning in de meeste gevallen (tijdelijk) stil wordt gelegd en pas weer mag worden opgestart wanneer aan alle milieueisen kan worden voldaan.

Hoewel dit in de meeste gevallen uitermate goed is voor de natuur gaat hier vaak veel menselijk leed achter schuil, want vergeet niet dat als een goudmijn wordt gesloten er duizenden, vaak extreem arme, mensen hun baan zullen verliezen.

Schone goudmijnen

Maïszetmeel als vervanger voor kwik bij goudwinningGelukkig leven we in een tijd van grote technologische vooruitgang en hierin kunnen grote goudmijnbedrijven niet achterblijven, daarom wordt er hard gewerkt aan manieren om goudwinning milieuvriendelijker te maken.

Wetenschappers van de Northwestern University in Illinois hebben bijvoorbeeld (per ongeluk) een vervanger voor kwik gevonden.

Zij hebben ontdekt dat goud ook met maïszetmeel goed te scheiden is van de waardeloze afvalgrond hebben ze gepubliceerd in het wetenschappelijke tijdschrift Nature, alleen zal het waarschijnlijk nog jaren duren voordat deze manier op grote schaal toegepast wordt.

Grote goudmijnen zijn echter het afgelopen decennium wel veel schoner geworden dan voorheen, dit komt vooral dat het goud tegenwoordig wordt gescheiden met kwik in een gesloten systeem.

Uit deze gesloten systemen, meestal ronddraaiende vaten waarin het goud met kwik in aanraking komt, kan het vervuilende kwik niet meer in de natuur terechtkomen, als alles goed gaat natuurlijk.

Het grote probleem ligt echter bij de kleinschalige, vaak illegale, goudmijnen midden in de onherbergzame oerwouden nemen het niet zo nauw met de regeltjes en laten het met kwik vervuilde water vaak gewoon wegstromen in de rivieren.

In de Canadese Yukon en Klondike hebben ze hier veel beter toezicht op en worden kleinschalige (legale) goudmijnen verplicht om het land in zijn originele staat terug te brengen als de grond ontgonnen is.

Reclamatie in de Klondike

Reclamatie is het terugbrengen van de natuur in zijn originele staat wanneer de grond ontgonnen is. Dit gaat zelfs zover dat elke grondlaag die is afgegraven in dezelfde volgorde weer in het achtergebleven gat moet worden gedumpt (zonder het goud uiteraard).

In de Canadese regio Klondike, bekend van de goudkoorts die er heerste aan het einde van de negentiende eeuw en de immens populaire tv-serie Gold Rush, is elke goudmijn verplicht het landschap terug te brengen in originele staat wanneer al het goud uit de grond is gehaald.

Hier wordt ook streng toezicht op gehouden, schend je de regels die het ministerie van mijnbouw je oplegt dan zul je nooit weer goud winnen in Canada.

In Gold Rush is dan ook meerdere keren te zien dat een toezichthouder langskomt op de goudmijnen en de hele operatie stil kan leggen als hetgeen ze zien het hem of haar niet bevalt.

Bekijk ook zeker onderstaande video waarin ster van de show Dave Turin dieper ingaat op het belang van reclamatie voor de natuur en het milieu.

Goudwinning en milieu

Goudwinning en een goed milieu kunnen wel degelijk hand in hand gaan zoals wordt aangetoond op de goudvelden in het noorden van Canada en ook in vele andere landen overigens.

Maar zolang er geen betere wetgeving en toezicht op deze wetgeving komt in de meer onherbergzame gebieden in de wereld waar goud gevonden kan worden zoals de amazone en de Afrikaanse jungle zal vooral de kleinschalige al dan niet illegale goudwinning voor ernstige gevolgen aan het milieu zorgen.

Hierbij zijn vooral de ontbossing van het oerwoud en het gebruik van het uiterst giftige kwik om het goud van de waardeloze grond te scheiden de grootste boosdoeners.

Wil jij zelf actie ondernemen? Zorg er dan altijd voor dat je goud koopt met het Fairtrade keurmerk of bij een juwelier vraagt of het gouden sieraad dat je van plan bent te kopen van “eerlijk goud” is gemaakt.